ปวดท้องเรื้อรังในเด็ก สัญญาณเตือนที่ไม่ควรละเลย
ศูนย์ : ศูนย์สุขภาพเด็ก
บทความโดย : พญ. นันท์ธรา จักรธรานนท์
ปัญหาปวดท้องเรื้อรังในเด็ก เป็นหนึ่งในอาการที่คุณพ่อคุณแม่ยุคใหม่มักพบเจอและสร้างความกังวลใจเป็นอย่างมาก เพราะอาการปวดท้องในวัยเด็กนั้นมีความแตกต่างจากผู้ใหญ่ ทั้งในเรื่องของการสื่อสารและสาเหตุของโรค การที่ลูกน้อยบ่นปวดท้องบ่อย ๆ เป็นเวลาติดต่อกันนานกว่า 2 เดือน ไม่ว่าจะปวดแบบเป็น ๆ หาย ๆ หรือปวดต่อเนื่อง บ่งบอกถึงภาวะผิดปกติในระบบทางเดินอาหารที่ต้องการการดูแลจากกุมารแพทย์เฉพาะทางอย่างใกล้ชิด
สารบัญ
อาการปวดท้องเรื้อรังในเด็ก (Chronic Abdominal Pain) คืออะไร
ภาวะที่มีอาการปวดท้องตั้งแต่ 2 เดือนขึ้นไป โดยลักษณะการปวดต่อเนื่อง หรือปวดเป็นๆหายๆ แต่จะรบกวนการใช้ชีวิตประจำวันของเด็ก สาเหตุมีตั้งแต่โรคที่ไม่รุนแรง เช่น ท้องผูก ไปจนถึงโรคที่มีความซับซ้อน เช่น แผลในกระเพาะอาหาร หรือโรคลำไส้อักเสบเรื้อรัง
สาเหตุที่พบบ่อยของอาการ ปวดท้องเรื้อรังในเด็ก
จากการตรวจวินิจฉัยทางการแพทย์ พบว่าอาการปวดท้องในระยะยาวของเด็กมักมีที่มาจากหลายปัจจัย ดังนี้
- ท้องผูก (Constipation) สาเหตุอันดับต้น ๆ ของอาการปวดท้องเรื้อรัง มักพบอาการกดเจ็บบริเวณท้องส่วนล่าง หรือบางครั้งอาจคลำพบก้อนอุจจาระได้บริเวณท้องน้อยด้านซ้าย
- โรคกระเพาะและแผลในกระเพาะอาหาร มักจะมีอาการสัมพันธ์กับมื้ออาหาร เช่น ปวดเมื่อใกล้เวลาอาหาร หรือปวดหลังรับประทานอาหาร จุกเสียด และแน่นท้อง
- การติดเชื้อในทางเดินอาหาร เช่น การติดเชื้อแบคทีเรียหรือไวรัสที่ทำให้เกิดลำไส้อักเสบเรื้อรัง ซึ่งมักพบร่วมกับอาการถ่ายเหลวเรื้อรัง อาจมีมูกเลือดปน หรือไม่มีก็ได้
- ปัจจัยทางด้านจิตใจและความเครียด พบมากในเด็กวัยเรียน (อายุ 5-13 ปี) ที่อาจมีปัญหาที่โรงเรียนหรือทางบ้าน ซึ่งส่งผลต่อระบบการทำงานของลำไส้ ทำให้เกิดภาวะลำไส้แปรปรวนได้
สัญญาณอันตราย (Red Flags) ที่คุณพ่อคุณแม่ต้องพาลูกพบแพทย์ทันที
หากอาการ ปวดท้องเรื้อรังในเด็ก มาพร้อมกับอาการดังต่อไปนี้ ถือเป็นสัญญาณเตือนภัยที่ต้องได้รับการวินิจฉัยเชิงลึกทันที ได้แก่
- น้ำหนักลดผิดปกติ ลูกเริ่มเบื่ออาหาร ทานได้น้อยลง และน้ำหนักตัวลดลงอย่างต่อเนื่อง
- อาการทางกายภาพ มีภาวะตัวเหลือง ตาเหลือง หรืออ่อนเพลียอย่างเห็นได้ชัด
- อาการปวดท้องเรื้อรัง ที่พบร่วมกับแผลในปาก หรือบริเวรทวารหนัก และผื่นตามร่างกาย หรือปวดข้อ
- ความผิดปกติในช่องท้อง คลำพบก้อนในท้อง หรือมีอาการท้องอืดบวมผิดปกติ
- ความผิดปกติของระบบขับถ่าย อาเจียนหลายครั้ง อาเจียนเป็นเลือด ถ่ายเป็นมูกเลือด หรือถ่ายเหลวเรื้อรัง
- อาการร่วมอื่น ๆ มีไข้สูงร่วมกับอาการปวดท้อง
หากพบอาการเหล่านี้ การรักษาด้วยยาแก้ปวดเบื้องต้นอาจไม่เพียงพอ และอาจบดบังอาการที่แท้จริงของโรคที่อันตรายได้
การวินิจฉัย ปวดท้องเรื้อรังในเด็ก ทางการแพทย์
- การเอกซเรย์ช่องท้อง เป็นวิธีที่ง่ายที่สุด ในการตรวจหาสาเหตุในเบื้องต้น
- การตรวจอัลตราซาวด์ช่องท้อง (Abdominal Ultrasonography) เป็นวิธีที่สะดวกและปลอดภัยสูง เนื่องจากผู้ป่วยไม่ได้รับรังสี แพทย์จะพิจารณาทำในกรณีที่เด็กมีอาการปวดท้องเรื้อรัง ที่สงสัยความผิดปกติเกี่ยวข้องกับทางเดินน้ำดี โรคทางไต โรคทางระบบสืบพันธุ์เพศหญิง ต่างๆ
-
การส่องกล้องทางเดินอาหาร (Endoscopy) ถือเป็นการวินิจฉัยโรคระบบทางเดินอาหารในเด็ก
- Upper Endoscopy: การส่องกล้องตรวจทางเดินอาหารส่วนบน
- Colonoscopy: การส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่ เพื่อดูความผิดปกติ เช่น ติ่งเนื้อ หรือการอักเสบเรื้อรัง แผลต่างๆ วิธีนี้ช่วยให้แพทย์เห็นพยาธิสภาพภายในได้อย่างชัดเจนและแม่นยำที่สุด
- การตรวจอุจจาระ (Stool Test) เพื่อหาการติดเชื้อ หรือตรวจหาตัวบ่งชี้การอักเสบในลำไส้ (Inflammatory markers) และภาวะเลือดออกในทางเดินอาหารที่มองไม่เห็นด้วยตาเปล่า
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับอาการปวดท้องในเด็ก (FAQ)
1:ลูกปวดท้องบ่อย ๆ แต่พอไม่ไปโรงเรียนแล้วหาย แบบนี้แกล้งทำหรือไม่?
ตอบ: อาจมีโรคทางกายได้ แนะนำพบกุมารแพทย์ทางเดินอาหาร เพื่อตรวจวินิจฉัยให้ตรงจุด หากอาการปวดนี้ทำให้ต้องขาดเรียนบ่อย
2:การส่องกล้องในเด็กอันตรายไหม?
ตอบ: การส่องกล้องในเด็กทำโดยกุมารแพทย์เฉพาะทางและมีวิสัญญีแพทย์ดูแลอย่างใกล้ชิด จึงมีความปลอดภัยสูงและช่วยให้รักษาได้ตรงจุด
3:ถ้าลูกปวดท้องเรื้อรัง จะส่งผลต่อการเจริญเติบโตไหม?
ตอบ: ส่งผลแน่นอน หากสาเหตุเกิดจากโรคที่ทำให้การดูดซึมสารอาหารผิดปกติ หรือทำให้กินได้น้อยลง อาจทำให้เด็กตัวเล็กและน้ำหนักไม่ขึ้นตามเกณฑ์ นอกจากนี้อาจส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวันด้วย
4:ควรซื้อยาขับลมหรือยาลดกรดให้ลูกทานเองก่อนไหม?
ตอบ: ไม่แนะนำให้ซื้อทานเองต่อเนื่องนาน ๆ หากอาการไม่ดีขึ้นภายใน 1-2 สัปดาห์ ควรพบแพทย์เพื่อหาต้นเหตุที่แท้จริง
5:ทำไมท้องผูกถึงทำให้ปวดท้องเรื้อรังได้?
ตอบ: อุจจาระที่ค้างอยู่นานจะแข็งตัวและขยายขนาดลำไส้ ทำให้เกิดการกดทับและปวดเกร็งในช่องท้องได้
6:อาการปวดท้องแบบไหนที่เป็นไส้ติ่งอักเสบ?
ตอบ: มักมีอาการปวดรุนแรง กดเจ็บบริเวณท้องน้อยด้านขวา ร่วมกับมีไข้สูงและอาเจียน
7:การตรวจอัลตราซาวด์เพียงพอต่อการวินิจฉัยไหม?
ตอบ: อัลตราซาวด์ช่วยดูอวัยวะภายในได้ดี แต่อาจไม่จำเพาะต่อการวินิจฉัยบางกลุ่มโรค เช่น อาจไม่เห็นรายละเอียดของแผลในกระเพาะอาหาร หากสงสัยมีแผลในกระเพาะ ซึ่งต้องใช้การส่องกล้องเพิ่มเติม
8:อาหารประเภทไหนที่เด็กปวดท้องเรื้อรังควรเลี่ยง?
ตอบ: ควรเลี่ยงอาหารทอด อาหารรสจัด น้ำอัดลม และขนมขบเคี้ยวที่มีผงชูรสสูง
อาการ ปวดท้องเรื้อรังในเด็ก ไม่ใช่เรื่องที่ควรรอเวลาให้หายเอง การได้รับการวินิจฉัยที่ถูกต้องตั้งแต่เนิ่น ๆ ด้วยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ และอุปกรณ์ที่ทันสมัย และหากมีสัญญาณอันตราย ควรรีบมาพบกุมารแพทย์ทางเดินอาหาร เพื่อให้ได้รับการตรวจวินิจฉัย และรักษาได้อย่างทันท่วงที ซึ่งช่วยให้น้องกลับมามีสุขภาพแข็งแรงและเติบโตได้อย่างสมวัย หากคุณพ่อคุณแม่ต้องการปรึกษาข้อมูลเพิ่มเติมหรือนัดหมายแพทย์เฉพาะทาง สามารถติดต่อได้ที่ ศูนย์สุขภาพเด็ก ของเรา ซึ่งมีความพร้อมทั้งด้านบุคลากรและเครื่องมือสำหรับการตรวจวินิจฉัยเด็กโดยเฉพาะ
ปรึกษาปัญหาสุขภาพ
ไม่เสียค่าใช้จ่าย
บทความทางการแพทย์ศูนย์สุขภาพเด็ก
